Groentips & Groeninfo

De oudste bloem.

Marja Hubbers, m.b.v. internetbronnen

Een team van Chinese en Amerikaanse onder­zoekers hebben in mei 2002 in noordoost China de fossiele resten gevonden van de oudste bloem. De leeftijd van de bloem is geschat op 125 miljoen jaar. De naam van de bloem is Archaefructus sinensis (oervrucht uit China). Het is de oudste plant met bloemen die ooit is gevonden. De bloeiende planten die nu overal ter wereld groeien zijn waarschijnlijk uit deze kruidachtige water­plant voortgekomen. De vondst werd ge­daan in een opgedroogd meer in de Chinese provincie Liaoning, een gebied waar ook tal van andere opzienbarende fossielen zijn gevonden, zoals van dinosaurussen.

Tal van details van de in het gesteente opgenomen fossiel van circa 25 cm zijn bewaard gebleven. Zo toont de gevonden plant niet alleen zaaddozen, maar tal van andere kenmerken, waaruit is op te maken dat hij een kruid­achtige stengel had die topzwaar moet zijn geweest. Op grond van zijn structuur lijkt het om een waterplant te gaan. Een bijna doorslaggevend argument daarvoor is, dat vlak bij de plant ook afdrukken van vissen zijn aangetroffen. Een computeranalyse gaf zekerheid. Zestien uiterlijke ken­merken en 1600 genetische markers zijn vergeleken tussen Archaefructus sinensis en 173 nu levende planten. Archaefructus sinensis blijkt de grootste gemene deler van alle bedektzadigen te zijn. De oerstatus van Archae­fructus is daarmee bevestigd.

De moeder van alle bloemen lijkt maar weinig op de geurige en veel­kleurige bloemen zoals wij die nu kennen. De plant had wel bloemen, maar zonder bloem- of kelkblaadjes. Dat Archaefructus toch een echte bloem­plant moet zijn geweest, blijkt uit de aanwezigheid van zaaddozen, waarvan enkele zelfs nog (gefossiliseerd) zaad bevatten. Dat plaatst de plant  onmiskenbaar  in  de  groep van  de bedektzadigen. De  plantensoort Archaefructus zelf is reeds lang uitgestor­ven. Een van de betrokken Ameri­kaanse  onder­zoekers, David Dilcher van het  Museum of National History in Florida, vertelt: ‘Een erg opzichtige plant was het zeker niet. Het meest naaste heden­daagse familielid is waarschijnlijk de water­lelie’.

Fossielen van bloemplanten uit het Krijt zijn vrij zeldzaam. Meestal gaat het daarbij om blaadjes van bomen en struiken. Kruid­achtige planten hebben veel minder kans om te fossili­seren. En bloemen maken al helemaal weinig kans. Archaefructus sinensis heeft één genus­genoot: Archaefructus liaoningensis. Dit fossiel is in 1998 in de­zelfde noordoost Chinese pro­vincie Liaoning gevonden en daarnaar ver­noemd. Omdat de naam dus al vergeven was, hebben de Chinese paleontologen het fossiel uit 2001 weinig origineel ‘sinensis’, van China, genoemd.

Volgens experts is meer onderzoek van de Archaefructus noodzakelijk om te kunnen vaststellen of het inderdaad om de oudste bloeiende plant gaat. In elk geval illustreert de plant een bijzonder moment in de evolutie: de overstap van primitieve sporen en zaden, zoals die vandaag nog te zien zijn bij mossen, varens en naaldbomen, naar de gevarieerde en verder ont­wik­kelde bloemen en vruchtlichamen van de bedekt­zadigen of angio­spermen, de planten die vandaag de aarde beheersen.

meer
17
Feb
Het voorjaar is al voelbaar
17
Feb
Het voorjaar is al voelbaar